Podatek minimalny, a branża flotowa

03 grudnia 2025

Podatek minimalny, określony w art. 24ca ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych („Ustawa o CIT”), został wprowadzony do polskiego porządku prawnego jako mechanizm mający na celu opodatkowanie tych podmiotów, które mimo osiągania wysokich przychodów wykazują stratę lub osiągają niski udział dochodów w przychodach (poniżej określonego w Ustawie o CIT progu rentowności).

Należy pamiętać, że minimalny podatek dochodowy to podatek równoległy do klasycznego CIT. Oznacza to, że w praktyce może wystąpić sytuacja, w której należne będą oba te podatki. Ustawa o CIT przewiduje jednak specjalne mechanizmy odliczeń w celu uniknięcia podwójnego opodatkowania.

Chociaż przepisy dotyczące podatku minimalnego weszły w życie 1 stycznia 2022 r. to ich stosowanie zostało zawieszone do końca 2023 r. Przed rozpoczęciem obowiązywania w 2024 r. zostały również znacząco znowelizowane.

Stosowanie przepisów o podatku minimalnym stanowi obecnie realne wyzwanie dla wielu przedsiębiorstw, w tym w szczególności tych działających w dynamicznej i kapitałochłonnej branży flotowej.

Kogo dotyczy podatek minimalny?

Kluczowym elementem w ustaleniu, czy podatnik może podlegać obowiązkowi zapłaty podatku minimalnego, jest weryfikacja jego wyniku finansowego w ujęciu podatkowym – a konkretnie wskaźnika rentowności lub wystąpienia straty.

Podatnikami podatku minimalnego są:

• spółki będące podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych („CIT”) podlegające na terytorium polski opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągani,
• podatkowe grupy kapitałowe,
• podatnicy niemający na terytorium polski siedziby lub zarządu, którzy prowadzą w Polsce działalność poprzez położony na jej terytorium zagraniczny zakład,

które w danym roku:

• poniosły stratę na działalności operacyjnej (strata ze źródła przychodów innego niż zyski kapitałowe), lub
• osiągnęły tzw. niską rentowność/dochodowość (udział dochodów z działalności operacyjnej w przychodach z tej działalności w wysokości nie większej niż 2%).

Branża flotowa jest szczególnie narażona na ryzyko występowania podatku minimalnego, przede wszystkich z uwagi na jej kapitałochłonność – finansowanie zakupu floty odbywa się zazwyczaj przez zaciąganie wysokich zobowiązań kredytowych lub leasingowych, co przekłada się na wysokie koszty (również podatkowe) prowadzenia działalności oraz niższą dochodowość lub wręcz ponoszenie strat podatkowych.

Dochodowość w podatku minimalnym

Zasady obliczania straty oraz rentowności na potrzeby przepisów o podatku minimalnym są ściśle określone w art. 24ca ustawy o CIT i różnią się od standardowej metody obliczania dochodu dla zwykłego CIT.

Z kalkulacji dochodowości dla podatku minimalnego są wyłączone określone rodzaje kosztów. Oznacza to, że dochodowość podatnika obliczona na potrzeby podatku minimalnego może znacząco różnić się od tej obliczonej na cele klasycznego CIT.

Mając na uwadze rodzaj tych wyłączeń, o których szerzej poniżej – jest to szczególnie dobra wiadomość dla przedsiębiorców działających w branży flotowej.

Z kalkulacji dochodowości na potrzeby podatku minimalnego wyłącza się między innymi koszty:

• wynikające z nabycia, wytworzenia lub ulepszenia środków trwałych (w tym rozliczone poprzez odpisy amortyzacyjne);
• opłat ustalonych w umowie leasingowej;
• koszty wynagrodzeń pracowniczych – w wysokości 20% tych kosztów;
• określnego wzrostu kosztów uzyskania przychodów z tytułu zakupu energii elektrycznej, cieplnej lub gazu przewodowego;
• zapłaconych przed dany podmiot kwot podatku akcyzowego, opłaty paliwowej, opłaty emisyjnej.

Branża flotowa a minimalny podatek dochodowy

W kalkulacji dochodowości z perspektywy branży flotowej szczególnie istotne są wyłączenia obejmujące koszty:

• nabycia środków trwałych (w tym w szczególności rozliczane przez odpisy amortyzacyjne), oraz
• z tytułu opłat leasingowych.

Przedsiębiorstwa z tej branży dysponują często bardzo dużą oraz nowoczesną i wartościową flotą. Co za tym idzie, koszty dokonywanych odpisów amortyzacyjnych oraz ponoszonych opłat leasingowych stanowią istotną część ponoszonych przez te przedsiębiorstwa kosztów, które mogą powodować znaczący spadek ich dochodowości, a nawet prowadzić do powstania strat na działalności operacyjnej.

Dzięki specjalnemu sposobowi kalkulacji dochodowości na potrzeby podatku minimalnego, powyższe koszty mogą zostać z niej wyłączone, a co za tym idzie zwiększyć dochodowość kalkulowaną przez te przedsiębiorstwa na potrzeby kalkulacji podatku minimalnego.

Warto także dodać, że ustawa wprost wskazuje na koszty ponoszone z tytułu opłat ponoszonych na podstawie umowy wskazanej w art. 17a pkt 1 Ustawy o CIT.

Na podstawie tego przepisu, przez umowę leasingu rozumie się umowę nazwaną w kodeksie cywilnym, a także każdą inną umowę, na mocy której jedna ze stron, zwana dalej „finansującym”, oddaje do odpłatnego używania albo używania i pobierania pożytków na warunkach określonych w ustawie drugiej stronie, zwanej dalej „korzystającym”, podlegające amortyzacji środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne, a także grunty oraz prawo wieczystego użytkowania gruntów.

Biorąc pod uwagę literalne brzmienie powyższego, wyłączeniem potencjalnie mogłyby zostać objęte również koszty opłat ponoszonych również na podstawie zwykłych umów najmu, np. długoterminowego.

Niemniej jednak, mając na uwadze cel oraz genezę wprowadzenia tego wyłączenia – można spodziewać się potencjalnych sporów z organami podatkowymi na tym tle.

Podstawa opodatkowania i obliczenie należnego podatku

Minimalny podatek dochodowy jest obliczany w ujęciu rocznym. Powinien być obliczony oraz zapłacony w terminie złożenia zeznania rocznego CIT za dany rok podatkowy. Stawka podatku wynosi 10%. Podstawa opodatkowania może zostać ustalona w jeden z dwóch różnych sposobów wskazanych w przepisach Ustawy o CIT. To od podatnika zależy, który wariant obliczenia podstawy opodatkowania (uproszczony czy standardowy) wybierze:

wariant podstawowy: podstawę opodatkowania stanowi suma kwot, w tym między innymi:

• kwota odpowiadająca 1,5% wartości przychodów ze źródła przychodów innych niż z zysków kapitałowych osiągniętych przez podatnika w roku podatkowym, 
• nadwyżka kosztów finansowania dłużnego poniesionych na rzecz podmiotów powiązanych;
• nadwyżka kosztów usług niematerialnych, należności licencyjnych, know-how itp. poniesionych na rzecz podmiotów powiązanych

wariant uproszczony: podstawę opodatkowania stanowi kwota odpowiadająca 3% wartości osiągniętych przez podatnika w roku podatkowym przychodów ze źródła przychodów innych niż z zysków kapitałowych.

W praktyce podatnicy dokonują wyboru tego wariantu, który w ich konkretnej sytuacji okaże się dla nich bardziej korzystny.

Branża flotowa jest szczególnie narażona na ryzyko występowania podatku minimalnego, przede wszystkich z uwagi na jej kapitałochłonność – finansowanie zakupu floty odbywa się zazwyczaj przez zaciąganie wysokich zobowiązań kredytowych lub leasingowych, co przekłada się na wysokie koszty (również podatkowe) prowadzenia działalności oraz niższą dochodowość lub wręcz ponoszenie strat podatkowych.

Kto nie zapłaci podatku?

Nie każdy podmiot, który spełni opisane powyżej warunki jest zobowiązany do zapłaty minimalnego podatku. Ustawa o CIT przewiduje szereg zwolnień, w tym między innymi dla podatników:

• będących małymi podatnikami (w rozumieniu przepisów Ustawy o CIT);
• rozpoczynających działalność (w danym roku podatkowym oraz kolejnych dwóch następujących po sobie latach podatkowych);
• o prostej strukturze właścicielskiej;
• stosujących model estoński;
• którzy w jednym z trzech poprzednich lat podatkowych osiągnęli rentowność (wyliczoną zgodnie z przepisami Ustawy o CIT) w wysokości co najmniej 2%,
  jeżeli w danym roku podatkowym uzyskali przychody niższe o co najmniej 30% w stosunku do przychodów uzyskanych w roku podatkowym bezpośrednio poprzedzającym ten rok podatkowy;
• którzy w ramach grupy spółek spełniającej warunki opisane w Ustawie o CIT osiągają odpowiednią rentowność.

Ponadto, co do zasady podatku minimalnego nie powinny zapłacić przedsiębiorstwa finansowe, określone podmioty z branży wydobywczej, medycznej, czy transportu międzynarodowego.

W Ustawie o CIT nie zostało przewidziane specjalne zwolnienie dla branży flotowej. Niemniej jednak, przedsiębiorstwa z branży flotowej mogą skorzystać z ogólnodostępnych zwolnień, na przykład dla podatników rozpoczynających swoją działalność (zazwyczaj ponoszących bardzo wysokie koszty związane z inwestycją w nowy biznes przy jednoczesnych ograniczonych przychodach) czy też podatników, których dochodowość była na wymaganym poziomie w jednym z trzech poprzednich lat podatkowych.

Na zakończenie

Podatek minimalny to kolejny element skomplikowanego systemu polskiego CIT. Dla kapitałochłonnej branży flotowej, operującej często na wysokim poziomie zadłużenia, jest to przepis o istotnym znaczeniu.

Dla przedsiębiorstw działających w branży flotowej, które co do zasady podlegają przepisom o podatku minimalnym (nie przewidziano dla nich specjalnego zwolnienia) szczególnie istotna jest okresowa analiza wskaźników finansowych oraz świadome zarządzania strukturą kosztów i finansowania.

Aleksandra Czeczot, 
doradczyni podatkowa, ASB Group